İlber Ortaylı, Türkiye’nin büyük tarihçi yazarlarından ve yorumcularından biri olarak, tarihimizin en önemli hükümdarı Fatih Sultan Mehmed’i kaleme alıyor. II. Mehmed’i yalnızca fetihleriyle değil, aynı zamanda bir düşünce insanı ve çağının öncüsü bir lider olarak anlatıyor; Fatih’in devlet adamlığıyla entelektüel yönünü birlikte inceliyor.
Fatih Sultan Mehmed kitabı geniş bir dönemi kapsıyor. Osmanlı devletinin doğuşundan fethe, yönetim anlayışından vefatından sonraki tartışmalara kadar uzanıyor. Eser yalnızca II. Mehmed’in fetihleriyle değil, İstanbul’un yeniden inşası, medreselerin kurulması, Roma-Bizans mirasıyla kurulan bağlar ve “Üçüncü Roma” fikirleriyle de ilgileniyor. Fatih’in yaptıklarıyla Osmanlı’yı gerçek anlamda imparatorluk haline getirdiği, yani asıl kurucusu olarak öne çıktığı vurgulanıyor.
Kitap yalnızca anlatımıyla değil, bolca görsel (haritalar, portreler, tablolar) desteğiyle de öne çıkıyor; bu da tarihi daha somut ve akılda kalıcı kılıyor. Fatih öncesi, Fatih dönemi ve sonrasına detaylı yer veren yapı, padişahı sadece bir komutan olarak değil, dönemin çok ilerisinde bir aydın olarak sunuyor. Edebiyattan bilime, siyasetten şehir planlamasına kadar pek çok alanda yetkinliğiyle öne çıkan Fatih’in bu çok yönlülüğü, Ortaylı’nın eserinde güçlü bir şekilde yansıtılıyor.
Kitapta beni en çok etkileyen nokta, Fatih’in yalnızca büyük bir Türk hükümdarı değil, aynı zamanda entelektüel yönü güçlü ve pek çok alanda derin bilgiye sahip bir lider olarak öne çıkmasıydı. Ortaylı, onu doğunun ve batının aynı anda efendisi olarak resmederken, anlatım da gayet akıcı ve anlaşılır biçimde ilerliyor; okur hiçbir noktada zorlanmıyor. Eserde kullanılan görseller ise hem kaliteli hem de yerinde, metnin anlatısını destekleyerek dönemi daha somut kılıyor.
Kitabı bitirdiğimde yalnızca tarihsel bilgi edinmiş değil, aynı zamanda Fatih’in öncesi ve sonrasıyla bir bütün olarak algısını da kazanmış oldum. Bu yüzden kitabı gönül rahatlığıyla tavsiye ederim; hatta kendi okumalarıma Erhan Afyoncu’nun "Bir Cihan Hükümdarı Fatih Sultan Mehmed" eseriyle devam ederek II. Mehmed’in dünyasını daha da derinlemesine keşfetmeyi planlıyorum.