---
title: "Yerelleştirme Çeviri Değildir: Türkçe Arayüzde Yapılan Hatalar"
description: "Yerelleştirmenin çeviriden farkını ve Türkçe arayüzlerde sık bozulan ek, İ/ı, çoğul ve tarih biçimlerini kodlu örneklerle anlattım."
url: https://omergulcicek.com/blog/yerellestirme-ceviri-degildir
author: "Ömer Gülçiçek"
published: 2026-11-04
language: tr
tags: ["JavaScript","Frontend"]
---

# Yerelleştirme Çeviri Değildir: Türkçe Arayüzde Yapılan Hatalar

Yerelleştirme çeviriden fazlası: tarih, para, sıralama, çoğul ve harf kuralları da hedef dile göre değişiyor. Türkçe arayüzde en kolay bozulan yerleri sırayla anlattım.

## Çeviri Değil, Uyarlama

W3C iki kavramı ayırıyor. **Internationalization (i18n)**, ürünü farklı dil ve kültürlere kolayca uyarlanabilecek şekilde tasarlamak. **Localization (l10n)** ise bu uyarlamanın kendisi. Çeviri bunun yalnızca bir parçası: tarih ve sayı biçimleri, para birimi, sıralama, isim sırası ve adres biçimi de yerele (*locale*) göre değişiyor.

i18n koda ait iş: UI metnini koddan ayırmak, Unicode kullanmak, biçimlendirmeyi yerele bırakmak. [W3C](https://www.w3.org/International/questions/qa-i18n) bunu sonradan eklemenin pahalı olduğunu söylüyor ve Y2K'yı örnek veriyor.

## Metni Bölme, Eki Tahmin Etme

Cümleyi parçalara bölüp birleştirirsen çevirmen sırayı değiştiremez. Her cümle tek bir mesaj olmalı, değişkenler *yer tutucu* olarak içinde durmalı. ([FormatJS](https://formatjs.github.io/docs/guides/best-practices) de aynısını öneriyor.)

```js
// Kaçın
const greeting = t("Hoş geldin")
return `${greeting}, ${name}!`

// Tercih et
return t("Hoş geldin, {name}!", { name })
```

Türkçe'de asıl sorun **değişkenden sonra gelen ek**. Ek, kelimenin son harfine ve son ünlüsüne göre değişiyor:

| Değişken | Yönelme | Bulunma | İlgi |
| --- | --- | --- | --- |
| Ahmet | Ahmet'e | Ahmet'te | Ahmet'in |
| Ayşe | Ayşe'ye | Ayşe'de | Ayşe'nin |
| Kars | Kars'a | Kars'ta | Kars'ın |

`{name}'e` yazarsan *Ayşe'e* ve *Kars'e* çıkar. [Logrus IT](https://games.logrusit.com/en/news/localization-for-turkey/) aynı sorunu oyun yerelleştirmesinde "Rodrigo'ya" ve "Elly'ye" örneğiyle anlatıyor.

Pratik çözüm, cümleyi değişkenden sonra ek gerekmeyecek şekilde kurmak:

```js
// Ek gerekir
t("{name}'e mesaj gönderildi", { name })

// Ek gerekmez
t("Alıcı: {name}", { name })
```

Cümle biraz daha kuru kalıyor ama hiçbir isimde bozulmuyor.

## İ ve ı

Türkçe'de **iki ayrı i** var: `i`/`İ` ve `ı`/`I`. JavaScript'in varsayılan büyük-küçük harf dönüşümü bunu bilmiyor ([MDN](https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/JavaScript/Reference/Global_Objects/String/toLocaleUpperCase)):

```js
"izmir".toUpperCase()              // "IZMIR"
"izmir".toLocaleUpperCase("tr")    // "İZMİR"

"ISPARTA".toLowerCase()            // "isparta"
"ISPARTA".toLocaleLowerCase("tr")  // "ısparta"
```

Ama her yere `"tr"` vermek de hata. Kullanıcıya gösterilen metinde doğru, fakat HTML etiketi, dosya uzantısı ve enum gibi *makine değerlerinde* yanlış sonuç verir: `"TITLE".toLocaleLowerCase("tr")` sonucu `"tıtle"` olur.

## Çoğul ve Biçimler

Türkçe'de sayıdan sonra isim **tekil** kalır: *5 kedi*, *5 kediler* değil. `Intl.PluralRules("tr")` de yalnızca `one` ve `other` döndürüyor, yani iki dal aynı yazılıyor. Çoğul sözdizimi yine de sıfır durumu ve ileride eklenecek diller için yer açıyor:

```js
t("{count, plural, =0 {Yorum yok} other {# yorum}}", { count })
```

Rusça'da `one/few/many/other`, Arapça'da altı kategori var ([MDN](https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/JavaScript/Reference/Global_Objects/Intl/PluralRules)).

Tarih, sayı ve para birimi de yerele göre değişiyor:

| | tr-TR | en-US |
| --- | --- | --- |
| Uzun tarih | 31 Ekim 2026 | October 31, 2026 |
| Kısa tarih | 31.10.2026 | 10/31/26 |
| Para (TRY) | ₺1.234,50 | TRY 1,234.50 |
| Sayı | 1.234.567,89 | 1,234,567.89 |

Yüzde işareti bile yer değiştiriyor: Türkçe'de `%25`, İngilizce'de `25%`. `Intl.DateTimeFormat` ve `Intl.NumberFormat` bu farkları kendileri uyguluyor.

Bu hataların hepsi aynı varsayımdan çıkıyor: İngilizce'nin kuralları her dilde geçerli sanılıyor. Metin kusursuz çevrilse bile ek, harf, çoğul ve biçimler kodda İngilizce'ye göre yazıldıysa arayüz bozuk kalıyor.